Simca: glorie en ondergang van de vergeten reus van de Franse auto-industrie

U bent ongetwijfeld al eens een Simca tegengekomen zonder het te weten: een slapend 1000'je achterin een schuur, een 1100 in een oude film, een naam op een emaillen plaatje. Moeilijk voor te stellen, vandaag de dag, dat dit merk de tweede Franse autobouwer was, dat het avant-gardistische auto's uitvond en miljoenen gezinnen liet dromen… voordat het uiteindelijk ten onder ging, opgeslokt en vergeten. Dit is het schitterende verhaal van Simca — en van de man die vanuit het niets begon en het merk opbouwde.

Van schroothandelaar tot magnaat

Het verhaal van Simca is allereerst het verhaal van één man: Henri Théodore Pigozzi, geboren als Enrico Teodoro Pigozzi in Turijn op 26 juni 1898. Op zijn veertiende verdwijnt zijn vader en moet de jonge Enrico voor zijn familie zorgen. Hij stort zich op een weinig glamoureuze maar lucratieve handel: schroot. Hij koopt oude autowrakken op en verkoopt ze door… aan Fiat, dat ze recyclet. Zo valt hij uiteindelijk op bij de gigant uit Turijn.

Het klikt tussen hem en het huis Agnelli. In 1926, op nog maar 28-jarige leeftijd, wordt Pigozzi de algemeen vertegenwoordiger van Fiat in Frankrijk. Hij richt een importbedrijf op, monteert Fiats nabij Parijs en leert het vak. De schroothandelaar is een gerespecteerd industrieel geworden. Er ontbreekt nog maar één ding: zijn eigen merk.

Geboorte van een Frans-Italiaans merk

Op 2 november 1934 koopt Pigozzi de fabriek in Nanterre over van de failliete autobouwer Donnet-Zédel en richt er de Société Industrielle de Mécanique et Carrosserie Automobile op. SIMCA is geboren. Het principe is simpel en slim: in Frankrijk Fiats onder licentie produceren, aangepast aan de lokale smaak. De eerste auto's dragen dan ook de dubbele naam "Simca-Fiat".

De Simca 5, gelanceerd in 1936, is niets minder dan een Fiat 500 "Topolino" in Franse uitvoering: piepklein, zuinig en innemend. Ze is zelfs stoer genoeg om deel te nemen aan wedstrijden, waaronder duurproeven. In 1938 volgt de Simca 8, afgeleid van de Fiat 508 C, luxueuzer en sneller. Het jonge merk groeit in rap tempo, gedragen door een Frankrijk dat droomt van betaalbaar rijplezier.

De Aronde: de eerste echte Simca

Na de oorlog wil Pigozzi op eigen benen staan. In 1951 slaat de bliksem in: de Aronde — "zwaluw" in oud-Frans — is de eerste Simca die zonder directe Fiat-basis is ontworpen. Moderne lijnen, onverwoestbare mechaniek, een scherpe prijs: het wordt een populair succes. Tot 1963 worden er 1.425.329 exemplaren van verkocht, waarmee alle merkrecords worden verpulverd.

En Simca doet niet alleen aan praktische auto's: de Aronde brengt ook betoverende varianten voort, zoals de coupé Plein Ciel en de cabriolet Océane, met carrosserie van coachbuilder Facel. Het bewijs dat het merk ook kan dromen. Pigozzi zelf kijkt al verder: hij exporteert en lanceert eind jaren 1950 zelfs Simca in Brazilië. De zwaluw krijgt vleugels.

Poissy, de Vedette en een échte Franse V8

In 1954 slaat Pigozzi een grote slag: hij koopt de Ford-fabrieken in Poissy, die het historische hart van Simca zullen worden — een fabriek die vandaag nog altijd actief is binnen de Stellantis-groep. In de bruidsschat zit een onverwacht cadeau: de Vedette, een grote sedan aangedreven door een… V8-motor van Amerikaanse oorsprong, erfgoed van Ford. Een Simca met V8-motor, dat heeft toch wel klasse! In slechts enkele jaren vestigt Simca zich als een van de allergrootste Franse autobouwers, vaak nek-aan-nek met Renault.

1000 en 1100: het gouden tijdperk

De jaren 1960 zijn het absolute hoogtepunt. In 1961 verschijnt de Simca 1000, een kleine sedan met motor achterin, simpel, robuust en betaalbaar. Het publiek omarmt haar massaal: ze blijft tot 1978 in het gamma en overschrijdt de grens van 1.639.557 exemplaren. Liefhebbers herinneren zich vooral de vurige 1000 Rallye, een opgepepte versie die jarenlang de amateurcompetities kleurde en tot vandaag zeer gegeerd blijft. En voor de esthetische fijnproevers bewees de sublieme coupé 1000, getekend door Bertone en later omgedoopt tot 1200 S, dat een Simca ook een echte kleine Italiaanse in hart en nieren kon zijn.

Maar het echte meesterwerk is de Simca 1100, onthuld in 1967. Onder haar bescheiden carrosserie schuilt een kleine revolutie: voorwielaandrijving, dwarsgeplaatste motor, achterklep en neerklapbare achterbank. Kortom, het recept voor de moderne gezinsauto — dat door de hele wereld zou worden gekopieerd, van de Volkswagen Golf tot de Renault 5. Oneindig veelzijdig, verkrijgbaar als break en bestelwagen, wordt de 1100 de bestverkochte Simca aller tijden, met meer dan 2 miljoen exemplaren. Op dat moment staat Simca simpelweg aan de Europese technologische top.

Op het hoogtepunt is het merk overal aanwezig. In de jaren 1960 rivaliseert het met Renault, exporteert het naar alle continenten en bouwt het zelfs eigen auto's in Brazilië, onder de naam Simca do Brasil. De 1000 brengt gezinnen op vakantie, de 1100 verandert in een ambachtsbestelwagen, de Aronde heeft een hele generatie doen opgroeien: het was destijds moeilijk een Franse straat te vinden zonder een Simca langs de stoeprand. Het merk belichaamt dan een bepaalde vorm van volkse moderniteit — slim, toegankelijk en vol dynamiek. Niemand vermoedt op dat moment dat alles zo snel in duigen kan vallen.

Onder de vleugels van Chrysler

Maar boven Poissy pakt een wolk zich samen: Chrysler. De gigant uit Detroit neemt in 1958 een belang in Simca door het aandeel van Ford over te nemen, en breidt dat vervolgens steeds verder uit. In 1963 neemt Chrysler de controle over het bedrijf over, en Pigozzi verliest geleidelijk de grip op het merk dat hij heeft opgericht. De oprichter, deze schroothandelaar die magnaat werd, overlijdt het jaar erop, op 18 november 1964 — als waren de man en zijn merk verbonden door één en hetzelfde lot. In 1970 heeft Chrysler 100% van Simca in handen, dat wordt omgedoopt tot "Chrysler France". De legendarische naam begint te verdwijnen van de grilles.

Onder Amerikaanse vlag geeft het merk toch niet op. Het stijgt in gamma met de grote sedans Chrysler 160, 180 en 2 Litres, gelanceerd in 1970, waagt zich aan sportwagens dankzij de samenwerking met Matra — de verrassende Bagheera met haar drie voorstoelen naast elkaar, en later de avontuurlijke Rancho — en zet zelfs één laatste hoogtepunt neer: de sedan 1307/1308, verkozen tot Auto van het Jaar 1976. Een prachtige zwanenzang. Want achter de schermen zinkt Chrysler zelf langzaam weg.

Van Chrysler naar Peugeot: de schemering

Halverwege de jaren 1970 staat Chrysler op de rand van faillissement en verandert het Europese avontuur in een financieel bodemloos gat. Op 10 augustus 1978 volgt een dramatische ommekeer: de Amerikaan verkoopt heel Chrysler Europe — Simca in Frankrijk, Rootes in Engeland, Barreiros in Spanje — aan Peugeot voor de symbolische prijs van één dollar (weliswaar aangevuld met enkele honderden miljoenen en 15% van het kapitaal van PSA). Peugeot dringt zich zo op als een van de allergrootste Europese autobouwers — maar erft daarbij ook een uiterst delicate industriële en financiële situatie.

In juli 1979 maakt de groep een logische keuze: het hele voormalige Chrysler-Simca-imperium wordt samengebracht onder een prestigieuze naam die het al in handen heeft, Talbot. De Simca's worden Talbots, en het merk zet zelfs nog één laatste knappe prestatie neer: de Talbot Horizon, grotendeels ontwikkeld door de Simca-teams, wordt verkozen tot Auto van het Jaar 1979. Daarna volgen de Talbot Solara, Tagora en Samba.

Maar drie merken naast elkaar laten bestaan — Peugeot, Citroën en Talbot, soms elkaars concurrenten — blijkt snel onhoudbaar. Bij gebrek aan middelen om alles te financieren, herschikt de groep haar krachten: het Talbot-gamma, erfgenaam van Simca, wordt niet echt meer vernieuwd. De naam Simca verdwijnt aan het begin van de jaren 1980, en Talbot neemt afscheid van personenauto's in 1986 in Frankrijk, en in 1987 in Spanje. Ironie van het lot: deze lang miskende activa zouden later een van de industriële fundamenten worden van de toekomstige gigant PSA. Zo doofden twee grote Franse merken uit — maar het rijke en bewogen verhaal van Talbot verdient een eigen relaas.

Een erfenis die nog volop leeft

In bijna een halve eeuw heeft Simca meerdere miljoenen auto's geproduceerd en een enorme stempel gedrukt op de volksauto: echte technische durf, een verfijnde kunst van de praktische auto, en die veroveringsdrang die door een buitengewone oprichter werd ingegeven. Lang miskend, worden haar modellen tegenwoordig gekoesterd door verzamelaars — en een 1000 Rallye of een 1100 in mooie staat gaat inmiddels als warme broodjes over de toonbank.

Op Brochure Auto herleeft het merk via zijn originele catalogi, gratis te bekijken en te downloaden: van de frisse Simca Aronde tot de slimme Simca 1000 en de revolutionaire Simca 1100. Genoeg om, even bladerend door een brochure, terug te duiken in het schitterende Frankrijk van de Trente Glorieuses.