Renault Espace: het verhaal van de pionier die de monovolume uitvond… voordat hij er zelf afscheid van nam

Sommige auto's nemen gewoon een plekje in de catalogus in, andere creëren die plek zelf. De Renault Espace behoort tot de tweede categorie. In 1984 heeft hij geen enkele concurrent, om een simpele reden: de familiale monovolume bestaat in Europa nog niet. Veertig jaar later is hij omgetoverd tot SUV, opgeslokt door de vloedgolf die hij zelf onbedoeld in gang had gezet. Daartussenin: zes generaties en een mooie les over hoe een goed idee altijd wel een keer wordt gekopieerd.

Een idee waar niemand op zat te wachten

Het verhaal begint bij Matra, ambachtelijk ingenieursbedrijf uit de motorsport dat zich had omgeschoold tot bedenker van slimme carrosserieën. Het project van een familiale bestelwagen met één enkele carrosserie wordt eerst voorgelegd aan de PSA-groep, die het te riskant vindt en in een lade laat verdwijnen. Renault durft het wel aan. De eerste Espace komt in 1984 op de markt, gebouwd in Romorantin in de fabriek van Matra, met een polyester carrosserie op een gegalvaniseerd stalen chassis — knowhow die rechtstreeks uit de competitie komt.

Het concept is een kleine revolutie: een groot, ruim beglaasd volume, een hoge zitpositie en vooral individuele, verwijderbare zetels die je kunt uitnemen of omdraaien om tegenover elkaar te zitten. Het gaat niet langer om een auto, maar om een rijdende salon. Het publiek is aanvankelijk in de war en heeft tijd nodig om het te begrijpen: de commerciële start verloopt stroef, zo stroef zelfs dat naar verluidt in de eerste maand amper een handvol exemplaren werd verkocht. Maar dan doet mond-tot-mondreclame zijn werk. Na een facelift in 1988 komt de eerste Espace uiteindelijk uit op bijna 192.000 verkochte exemplaren.

De gouden eeuw van de rijdende salon

De tweede generatie, in 1991, gooit het recept niet om: ze verfijnt het. Ronder van vorm, met betere motoren, overschrijdt ze de kaap van 317.000 verkochte exemplaren en bevestigt de Espace als dé absolute referentie in een segment dat nu begeerlijk is geworden: de Citroën Évasion, Ford Galaxy, Volkswagen Sharan en anderen doen hun intrede, maar altijd in zijn kielzog. In 1996 drijft de Espace III de verfijning nog verder door, introduceert de langere Grand Espace-versie en blijft tot op vandaag de laatste die door Matra werd ontworpen en gebouwd. Het is ook de tijd van ongebreidelde gekte: het Espace F1-concept uit 1994, uitgerust met de drieliter-V10 van de Williams Formule 1-wagen en in staat om in iets meer dan twee seconden van 0 naar 100 km/u te sprinten. Een monovolume met 800 pk, gewoon voor de lol.

In 2002 slaat de Espace IV een nieuwe industriële bladzijde om: Matra verlaat de auto-industrie en Renault bouwt zijn familiewagen voor het eerst zelf. Handsfree-kaart, een enorm glazen dak, luxueuze afwerkingen: de auto stijgt in gamma en wordt het best verkochte model uit de reeks, met meer dan 372.000 verkochte exemplaren over een carrière die zich uitstrekt tot 2015. Op zijn hoogtepunt heeft de Espace niets meer te bewijzen.

De SUV-valstrik

Dan draait de wind. De monovolume, dat formaat dat de Espace zelf heeft uitgevonden en populair gemaakt, begint een clientèle te vervelen die verleid wordt door de opkomende mode: de SUV. De vijfde generatie, gelanceerd in 2015, probeert het beste van twee werelden te combineren. Lager, gestroomlijnder, verwijdert ze zich van de monovolume om zich te presenteren als "crossover", ook al betekent dit dat ze een deel van haar DNA verloochent. De gok pakt niet echt goed uit. In acht jaar tijd blijft de Espace V steken rond de 100.000 eenheden, een schamel resultaat vergeleken met zijn voorgangers.

De conclusie dringt zich vanzelf op. Voor de Espace VI, onthuld in 2023, geeft Renault de strijd op: de auto wordt ronduit een SUV, met zeven zitplaatsen, gebouwd op basis van de Austral en uitsluitend aangedreven door een 1,3-liter hybride benzinemotor met 200 pk. De naam overleeft, maar de geest van de rijdende salon is uitgedoofd. De Espace is uiteindelijk gaan lijken op net diegenen die hem van de troon hebben gestoten.

Een erfenis die nog altijd rijdt

Moeten we hier een verraad in zien? Eerder een aanpassing. In veertig jaar tijd heeft de Espace meer dan anderhalf miljoen exemplaren verkocht en, belangrijker nog, heeft hij een hele industrie geleerd dat een gezin anders kon reizen. De monovolumes zijn bijna allemaal uit de catalogi verdwenen, maar het idee van modulariteit, intelligente ruimte en leven aan boord dat ze belichaamden, doorstroomt vandaag elke familiale SUV. In die zin heeft de Espace niet verloren: hij heeft zo volledig gewonnen dat zijn formule onzichtbaar is geworden, opgegaan in de norm. Een pionier sterft nooit helemaal — hij wordt nagevolgd.

Wil je er meer over weten? Ontdek alle brochures van de Renault Espace en download ze gratis op Brochure Auto.