Peugeot 205: het heilige nummer dat Peugeot redde en de GTI op zijn Frans vereeuwigde

Er zijn auto's die op de markt verschijnen, en er zijn auto's die op het juiste moment verschijnen. De Peugeot 205 behoort tot de tweede categorie, maar met een bijzonderheid: begin jaren 1980 kon de fabrikant uit Sochaux het zich simpelweg niet veroorloven om te falen. Ze werd gepresenteerd op 24 februari 1983. Vijftien jaar lang zou ze een bedrijf op de rand van de afgrond redden en de kleine Franse sportwagen naar een hoogtepunt tillen dat niemand is vergeten. Ze voegde er zelfs enkele van de mooiste titels uit de wereldwijde autosport aan toe. Vijf miljoen tweehonderdachtenzeventigduizend driehonderd exemplaren later blijft ze een van de meest geliefde auto's die Frankrijk ooit heeft voortgebracht.

De gok van de laatste kans

Om te begrijpen wat de 205 betekende, moet men zich de toestand van Peugeot eind jaren 1970 herinneren. Door de Europese activiteiten van Chrysler over te nemen, namelijk Simca en Talbot, dacht de groep te groeien, maar zat ze vooral met een enorme schuld en gammas die elkaar overlapten. Het bedrijf verloor geld, en het project voor een nieuwe kleine auto, gedoopt M24 en al vanaf 1977 bestudeerd, werd haar laatste troef. Als deze auto het publiek niet zou bekoren, kon heel Peugeot ten onder gaan.

Het ontwerp werd toevertrouwd aan de interne teams: Gérard Godfroy tekende de eerste schetsen en Gérard Welter, de latere baas van de huisstijl, voltooide de lijn van het prototype in 1981, terwijl het interieur werd verzorgd door Paul Bracq. Het resultaat was in één keer raak, iets zeldzaams in de autowereld. De 205 toonde strakke verhoudingen, een elegante C-stijl en een vriendelijke voorkant zonder zoetsappigheid. De pers vergiste zich niet: het Britse tijdschrift CAR kroonde haar zelfs tot "auto van het decennium". Peugeot had hoog ingezet, en de gok begon zijn vruchten af te werpen.

Een silhouet dat meteen aansloeg

Het geheim van de 205 is vooral dat ze iedereen tegelijk wist te bekoren. Verkrijgbaar met drie of vijf deuren, met een motorengamma dat liep van de bescheiden benzinemotor tot de eerste diesel van 1,8 liter en 60 pk die vanaf september 1983 werd gelanceerd, kon ze zowel onopvallend dienstdoen als alledaagse auto als begerenswaardig ogen in een pittige uitvoering. Haar formaat paste precies bij de tijdsgeest: compact genoeg voor de stad, ruim genoeg voor een gezin, en de prijs bleef redelijk. Peugeot begeleidde haar met een beroemd geworden reclamecampagne, die van het "heerlijk nummertje" ("sacré numéro"), die de auto een vanzelfsprekende, vrolijke plek gaf in het collectieve geheugen.

Door de jaren heen werd het gamma uitgebreid met speciale series die stuk voor stuk nostalgische hoogtepunten werden: eerst de Lacoste, en vooral de Roland Garros, een chique uitvoering in groen en wit die voortkwam uit een samenwerking met het tennistoernooi en zo'n succes kende dat de naam de 205 zelf lang overleefde. Dit vermogen om zichzelf steeds opnieuw uit te vinden zonder zichzelf te verloochenen, verklaart waarom de kleine Peugeot tot 31 december 1998 in het gamma bleef, een gezegende leeftijd voor een volksauto.

De GTI, degene die het genre definieerde

Als de 205 van jan-met-de-pet de kassa van Peugeot vulde, dan was het een andere versie die de passie deed oplaaien. De 205 heeft het genre niet uitgevonden: de Volkswagen Golf GTI en de Renault 5 Alpine hadden het terrein al vanaf 1976 geëffend. Maar weinig auto's hebben het tot zo'n hoge graad van perfectie gevoerd. Het logo GTI verschijnt op 1 maart 1984, eerst op een 1,6 liter met 105 pk, later opgevoerd tot 115 pk. In december 1986 komt de ultieme versie, de 1,9 liter met 130 pk, voordat het vermogen voor modeljaar 1993 terugzakte naar 122 pk, vanwege de katalysator. Op papier lijken deze cijfers tegenwoordig bescheiden. Op de weg was het een heel ander verhaal.

Het recept draaide vooral om één obsessie: lichtgewicht. Met minder dan negenhonderd kilo op de weegschaal spurtte de GTI 1.9 in iets minder dan acht seconden van 0 naar 100 km/u, genoeg om het hoofd te bieden aan de Volkswagen Golf GTI, haar grote rivaal van over de Rijn. Haar levendige, bijna ondeugende rijgedrag beloonde goede bestuurders en kon onvoorzichtigen soms te grazen nemen, wat de legende alleen maar heeft versterkt. Peugeot dreef de logica zelfs tot het uiterste door met de 205 Rallye, een gestripte versie met 1,3-litermotor, gelanceerd in 1988: handbediende ramen, minimale uitrusting en een witte carrosserie met enkele stickers. Ze richtte zich op puristen en clubwedstrijden, en vond toch meer dan dertigduizend kopers.

Deze combinatie van lichtgewicht en levendigheid maakte van de 205 GTI het Franse referentiepunt voor de kleine sportwagen, de befaamde GTI die generaties liefhebbers zou inspireren. Haar rode biesje, open velgen en gedrongen verschijning maakten haar tot een begeerd object voor een hele generatie jongeren. Peugeot vulde het aanbod zelfs aan met een cabriolet, verkrijgbaar als CT met 1,4-litermotor en later als CTI met de mechaniek van de GTI, waarvan Pininfarina in 1986 de carrosserie had getekend, voor wie met de wind door het haar wilde genieten. Ook vandaag nog gaat een GTI in goede staat voor een lieve duit van de hand, en de verzamelingen van liefhebbers blijven drukbezocht.

De Turbo 16, het monster van Groep B

Peugeot wilde niet alleen auto's verkopen, het merk wilde winnen, en gaf zichzelf daartoe de middelen vanaf de presentatie van de 205. Want achter de brave stadsauto school een racebeest schuil, de 205 Turbo 16, waarvan tweehonderd exemplaren werden gebouwd met als enig doel de auto te homologeren voor Groep B, de absolute koningsklasse en de meest waanzinnige categorie uit de rallygeschiedenis. Onder haar carrosserie, die nauwelijks nog iets van de serieversie overnam, huisde een middenmotor met turbo van ongeveer tweehonderd pk en vierwielaandrijving.

Toevertrouwd aan Peugeot Talbot Sport, het team geleid door een zekere Jean Todt, maakte de T16 een spectaculaire entree in het wereldkampioenschap rally. In 1985 bezorgde Timo Salonen het merk zowel de rijders- als de constructeurstitel. In 1986 herhaalde Juha Kankkunen dat huzarenstukje. Toen de instanties besloten Groep B te verbieden na een door verschillende ongevallen overschaduwd seizoen 1986, verdwenen deze monsters, die in hun laatste evoluties bijna vijfhonderd pk haalden, van de ene op de andere dag, en bleef Peugeot als laatste gekroonde constructeur van dit mythische tijdperk over. Verre van haar auto's op te bergen, richtte het team de T16 om naar de rally-raids en won twee jaar op rij de Paris-Dakar, met Ari Vatanen in 1987 en opnieuw Kankkunen in 1988. Elke overwinning straalde af op de seriematige 205, elk huzarenstukje deed GTI's verkopen: zelden hebben sportieve etalage en kassa zo perfect op elkaar aangesloten.

Een nummer dat nooit is vergeten

Uiteindelijk is de 205 in alles geslaagd. Ze heeft Peugeot uit het slop gehaald en terug naar winst geleid, ze heeft in Frankrijk het idee gevestigd dat een kleine auto begeerlijk kon zijn, en ze heeft de Franse vlag naar de top van de wereldrally getild. Met productiecijfers van meer dan vijf miljoen eenheden in vijftien jaar werd ze de meest verkochte Peugeot uit de geschiedenis, tot de 206 haar van de troon stootte. Maar geen enkele opvolger heeft die bijzondere magie echt teruggevonden, die mix van volkse nuchterheid en sportieve branie.

Veertig jaar na haar debuut is de 205 allerminst een stoffige antiquiteit. Ze blijft de massa's trekken op bijeenkomsten, stijgt in waarde bij verzamelaars en doet de ogen glinsteren van wie ooit achter haar stuur heeft leren rijden. Dat is misschien uiteindelijk het kenmerk van de allergrootste volksauto's: ze houden op louter vervoermiddel te zijn en worden gedeelde herinneringen. De 205 was echt een heerlijk nummertje, en dat zal ze nog lang blijven.

Wilt u meer weten? Vind alle Peugeot 205-brochures gratis ter download op Brochure Auto.