Autobianchi: małe laboratorium, w którym Fiat testował swoje najbardziej szalone idee

Duże grupy motoryzacyjne często mają markę pracującą w cieniu, tę, która ponosi ryzyko przetartych szlaków. W Fiacie rolę tę przez blisko czterdzieści lat odgrywała niewielka mediolańska firma, której nazwa dziś niewiele mówi szerokiej publiczności: Autobianchi. Za tym skromnym godłem kryje się jednak jeden z najważniejszych pomysłów technicznych w historii motoryzacji — oraz metoda pracy, która wiele mówi o ostrożności wielkich koncernów.

Pakt trzech nazw

Autobianchi powstaje 11 stycznia 1955 roku z połączenia trzech włoskich podmiotów: szacownego producenta Bianchi — jednej z najstarszych włoskich firm, założonej w 1885 roku, mistrza w produkcji rowerów, a następnie motocykli, zanim zajęła się samochodami —, który wnosi swoją nazwę i fabrykę w Desio; Fiata, który wnosi pieniądze i inżynierię; oraz Pirelli, które wnosi ogumienie. Oficjalnie — odrębna marka. Nieoficjalnie — laboratorium w naturalnej skali. Ostrożny Fiat nie chciał ryzykować swoim wizerunkiem, testując odważne koncepcje: powierzał je najpierw Autobianchi, aby zmierzyć reakcję publiczności, zanim wprowadzi je na szerszą skalę.

Pierwsza próba okazuje się mistrzowskim posunięciem handlowym. Bianchina, wprowadzona w 1957 roku, to jedynie gustownie odświeżona Fiat 500 — ale co za odświeżenie. Chromy, dwukolorowe lakiery, składany dach: udowadnia, że na bazie skromnej mechaniki można sprzedawać urok i odcień prestiżu. Trzysta dwadzieścia tysięcy klientów dało się uwieść do 1969 roku.

Primula, rewolucja, której nikt nie zauważył

To w 1964 roku laboratorium w pełni uzasadnia swoje istnienie. Autobianchi Primula debiutuje z architekturą, która dziś wydaje się zupełnie banalna, i właśnie w tym tkwi jej genialność: silnik ustawiony poprzecznie, przylegająca do niego skrzynia biegów, napęd na przednie koła, wszystko pod kompaktową nadwoziem typu hatchback. Do tego cztery hamulce tarczowe — absolutna rzadkość w tej kategorii. Ten układ „wszystko z przodu” uwalnia miejsce w kabinie i bagażniku i stanie się uniwersalnym schematem dla małych i średnich samochodów.

Fiat obserwował. Primula służyła jako obiekt doświadczalny: jeśli publiczność ją zaakceptuje, gigant będzie mógł zastosować tę receptę we własnych modelach. Tak się stało już przy Fiacie 128, a następnie w setkach milionów samochodów na całym świecie. Prawie wszystkie miejskie i kompaktowe samochody, którymi jeździmy dzisiaj, pod względem technicznym pochodzą od tej mało znanej małej Włoszki.

A112, ikona, która zebrała wszystkie laury

Laboratorium umiało też tworzyć gwiazdy. W 1969 roku pojawia się A112, trzy i pół metra pełne energii, które definiuje koncepcję „supermini” zanim jeszcze taki termin powstał. Praktyczna, sprytna, urzekająca, zostanie wyprodukowana w 1,3 miliona egzemplarzy i pozostanie w katalogu do 1986 roku. Jej wariant A112 Abarth, przygotowany przez czarodzieja Carlo Abartha — była to zresztą jego ostatnia wielka praca — stał się prawdziwą szkołą jazdy: pokolenia włoskich rallymanów zdobywały pierwsze szlify za kierownicą tej lekkiej, żywej i zabawowej bomby. Niewiele małych samochodów zapisało się tak głęboko w sercach entuzjastów.

Ostatnia strona historii zostaje napisana w 1985 roku wraz z Y10, mini-modelem z górnej półki, rozpoznawalnym po klapie bagażnika malowanej na czarno niezależnie od koloru nadwozia. Elegancka, dobrze wykończona, wyposażona w mały silnik FIRE, sprzedawana jest pod godłem Autobianchi we Włoszech i we Francji… zanim na innych rynkach przechodzi pod szyld Lancii. To przesunięcie było zwiastunem tego, co miało nadejść.

Dyskretny koniec królika doświadczalnego

Bo laboratorium miało swój czas. Wchłonięta przez Fiata już w 1968 roku, poddana kontroli Lancii w 1969 roku, marka stopniowo traci autonomię. Gdy koncern nie potrzebuje już królika doświadczalnego do testowania swoich odważnych pomysłów, nie ma już powodu, by utrzymywać przy życiu kolejną nazwę: produkcja kończy się w 1992 roku, a fabryka w Desio zamyka swoje drzwi. Autobianchi gaśnie dyskretnie, prawie niezauważona.

To być może najpiękniejszy hołd, jaki można jej złożyć. Jej idee odniosły tak wielki sukces, że stały się normą, a marka, która je wprowadziła, w końcu zniknęła w tle. Następnym razem, gdy otworzysz klapę bagażnika miejskiego samochodu z przednim napędem, poświęć myśl tej małej mediolance: zamykasz wtedy odrobinę jej patentu.

Chcesz wiedzieć więcej? Znajdź wszystkie broszury Autobianchi A112 do bezpłatnego pobrania na Brochure Auto.