Tucker 48: samochód „przyszłości”, który rzucił wyzwanie potentnym… i przegrał Tucker 48, znany również jako Tucker Torpedo, to jeden z najbardziej fascynujących rozdziałów w historii amerykańskiej motoryzacji. Zaprojektowany przez wizjonera Prestona Tuckera, ten model wyprzedzał swoją epokę pod względem innowacji technologicznych i bezpieczeństwa, oferując rozwiązania, których wielkie koncerny motoryzacyjne nie odważyły się jeszcze wprowadzić. Wyposażony w centralnie umieszczony trzeci reflektor skręcający wraz z kierownicą, strefę zgniotu chroniącą pasażerów oraz podwozie o niespotykanej jak na tamte czasy konstrukcji, Tucker 48 miał zrewolucjonizować przemysł motoryzacyjny. Niestety, ambicje Prestona Tuckera zderzyły się z potęgą wielkich koncernów z Detroit, które postrzegały go jako zagrożenie dla swojej dominacji na rynku. Historia Tuckera 48 to opowieść o innowacji, odwadze i walce jednego człowieka przeciwko całemu przemysłowi. Mimo że wyprodukowano zaledwie 51 egzemplarzy, zanim firma upadła wśród oskarżeń i kontrowersji, ten samochód pozostaje symbolem tego, co mogło się wydarzyć, gdyby postęp nie napotkał oporu potężnych graczy rynkowych.
zdjęcie: Rex Gray
Wyobraźcie sobie amerykańską limuzynę z okresu powojennego, wyposażoną w pasy bezpieczeństwa, tapicerowaną deskę rozdzielczą, wysuwaną (uciekającą) przednią szybę na wypadek zderzenia, wbudowany w nadwozie łuk bezpieczeństwa oraz trzeci reflektor, który obraca się w kierunku patrzenia kierowcy. Samochód deklarujący, według danych producenta, prędkość maksymalną 192 km/h, napędzany silnikiem pochodzącym z helikoptera, umieszczonym z tyłu — a wszystko to w 1948 roku. Trudno uwierzyć ? A jednak ta maszyna naprawdę istniała — w liczbie zaledwie 51 egzemplarzy. To historia Tuckera 48, jednej z najpiękniejszych tragedii amerykańskiego przemysłu motoryzacyjnego.
Preston Tucker, człowiek, który widział zbyt daleko
Urodzony 21 września 1903 roku w Capac, w stanie Michigan, Preston Thomas Tucker jest, dosłownie, dzieckiem motoryzacji. Michigan to Detroit, kolebka Wielkiej Trójki — General Motors, Forda i Chryslera. Tucker dorasta w tym środowisku, uczy się prowadzić w wieku 11 lat, sprzedaje samochody jako nastolatek i przechodzi przez kolejne posady w wielkich koncernach : Cadillac, Ford, Studebaker, Chrysler, Dodge. Poznaje fach od podszewki, wchłania jego zasady… i jego ograniczenia.
Podczas II wojny światowej Tucker opracowuje dla wojska obrotową wieżyczkę bojową — „Tucker Turret” —, którą ostatecznie montuje się w czołgach i samolotach. Gdy w 1945 roku nastaje pokój, amerykański przemysł motoryzacyjny jedzie na starych torach : Wielka Trójka wraca do przedwojennych modeli, opartych na technice z lat 30. Tucker natomiast dostrzega historyczną szansę. Powojenna Ameryka chce nowości, nowoczesności, bezpieczeństwa. On postanawia jej to dać.
Samochód, który zapierał dech — od maski po trzeci reflektor
W 1946 roku Tucker zakłada swoją firmę w Chicago i wynajmuje ogromną fabrykę, wcześniej produkującą silniki lotnicze. Zatrudnia kilku projektantów, w tym Alexa Tremulisa, a pierwszy prototyp prezentuje 19 czerwca 1947 roku przed ponad 3 000 zaproszonych gości i światową prasą. Efekt jest natychmiastowy : nikt nigdy czegoś takiego nie widział.
Tucker 48 — nazwany tak od planowanego roku wprowadzenia na rynek — mierzy 5,56 metra długości i 2 metry szerokości, a jego opływowa sylwetka szybko przynosi mu przydomek „Tucker Torpedo”. Nadwozie zawiera wbudowany w dachu łuk bezpieczeństwa. Drzwi otwierają się częściowo w pawilon dachowy, ułatwiając wsiadanie. A na środku przedniego zderzaka znajduje się trzeci, ruchomy reflektor, który włącza się automatycznie, gdy kierownica skręci o ponad 10 stopni, oświetlając wnętrze zakrętu — innowacja tak wyprzedzająca swoje czasy, że jak podaje Wikipedia, aż 17 amerykańskich stanów miało wówczas przepisy ograniczające liczbę reflektorów do dwóch.
Pod tylną maską — bo tak, silnik jest umieszczony z tyłu, co jest niezwykle rzadkim rozwiązaniem napędu na tylną oś w ówczesnej amerykańskiej limuzynie —, Tucker musi improwizować. Jego własna jednostka o pojemności 9,6 litra okazuje się zbyt skomplikowana, by opracować ją w wyznaczonym czasie. Ratunkiem staje się firma Air Cooled Motors : proponuje ona sześciocylindrowy, płaski silnik aluminiowy o pojemności 5,475 litra, pochodzący z silników helikopterowych Franklin. Zmodyfikowany o chłodzenie cieczą i dwa gaźniki Stromberg, montowany jest z tyłu, na podramie, którą można zdemontować w pół godziny. Silnik ten generuje 166 koni mechanicznych — wystarczająco, by zadeklarować prędkość maksymalną 192 km/h oraz przyspieszenie od 0 do 100 km/h w dziesięć sekund. Imponujące osiągi jak na rodzinną limuzynę ważącą niemal dwie tony, w 1948 roku.
Bezpieczeństwo przed swoim czasem — i to komuś przeszkadzało
To, co najbardziej uderza w Tuckerze 48, to jego obsesja na punkcie bezpieczeństwa biernego. W latach 40. wielcy amerykańscy producenci budowali samochody projektowane jak żelazne lokomotywy, bez najmniejszej troski o to, co dzieje się z pasażerami podczas zderzenia. Tucker natomiast wprowadza : przednią szybę z hartowanego szkła, zaprojektowaną tak, by w razie wypadku czysto się wysunęła, tapicerowaną deskę rozdzielczą i panele drzwi, wzmocnioną strukturę nadwozia na całym obwodzie, kolumnę kierowniczą przesuniętą za oś przednią. I, co znamienne, „crash chamber” — pustą przestrzeń przed fotelem pasażera, wolną od wszelkich przeszkód, pomyślaną jako strefa schronienia w razie czołowego zderzenia.
Te innowacje, które dekady później staną się normą, głęboko niepokoją Wielką Trójkę. Bezpieczniejszy i bardziej nowoczesny samochód, wychodzący z małej fabryki w Chicago, to publiczny policzek dla Detroit.
Spisek, proces i upadek
Latem 1948 roku, jeszcze zanim produkcja na dobre ruszyła, amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) wszczyna śledztwo przeciwko Prestonowi Tuckerowi w sprawie oszustwa giełdowego i wprowadzającej w błąd reklamy. Następuje głośny proces w 1949 roku, podczas którego oskarżenie próbuje udowodnić, że Tucker nigdy nie zamierzał zbudować samochodu — a jedynie chciał wyłudzić fundusze. W tym czasie dostawcy stali wycofują się z umów, prasa rozdmuchuje skandal, a inwestorzy uciekają.
Tucker się broni. Ustawia swoich 50 samochodów przed budynkiem sądu, by pokazać ławie przysięgłych, że produkcja rzeczywiście miała miejsce. Ława przysięgłych nawet nalega, by je przetestować. W styczniu 1950 roku Tucker zostaje uniewinniony ze wszystkich zarzutów. Ale fabryka jest już zamknięta od 3 marca 1949 roku, przekształcona w mieszkania socjalne. Tucker Car Corporation ogłasza bankructwo. Tysiąc pięciuset pracowników traci pracę.
Preston Tucker, wyczerpany i zrujnowany, umiera 26 grudnia 1956 roku, w wieku 53 lat, na raka płuc. Nigdy nie doczekał pełnego przywrócenia swojej reputacji za życia.
Przeklęty wśród przeklętych
Historia Tuckera boleśnie rezonuje z losami innych postaci, dobrze znanych czytelnikom Brochure Auto. Malcolm Bricklin, ze swoim Bricklinem SV-1 w 1974 roku, oraz John DeLorean, z jego DMC-12 w 1981 roku, przeszli przez bardzo podobne burze : ambicję rzucenia wyzwania wielkim, ugruntowanym producentom, technicznie awangardowy samochód, problemy z finansowaniem, śledztwa rządowe, medialny proces i przedwczesne zamknięcie działalności. Żaden z tej trójki nie został skazany. Wszyscy trzej widzieli jednak, jak ich przedsiębiorstwo umiera jeszcze przed wyrokiem. To chyba nie przypadek.
Około czterdziestu ocalałych egzemplarzy i miliony na aukcjach
Spośród 51 wyprodukowanych egzemplarzy, według rejestrów kolekcjonerskich, przetrwało od czterdziestu do 47 sztuk — to niezwykły wskaźnik przetrwania jak na powojenny samochód. Większość znajduje się w amerykańskich muzeach. Kilka wciąż krąży w rękach pasjonatów-kolekcjonerów : Francis Ford Coppola posiada jeden egzemplarz, wystawiony w jego winnicy w Kalifornii. Coppola nakręcił w 1988 roku film Tucker : The Man and His Dream, z Jeffem Bridgesem w roli Prestona Tuckera — koprodukcja George’a Lucasa, który sam był kiedyś właścicielem jednego egzemplarza.
Ceny na aukcjach przyprawiają o zawrót głowy : według zarejestrowanych transakcji, Tucker 48 osiąga ceny od 1,3 do ponad 2,2 miliona dolarów. Dla porównania, Preston Tucker planował sprzedawać go za mniej niż 2 000 dolarów w momencie premiery.
Samochód przyszłości, wciąż obecny
Tucker 48 to nie tylko ciekawostka dla miłośników rzadkich samochodów. To manifest : dowód, że bezpieczeństwo bierne, aerodynamika, architektura z silnikiem z tyłu i innowacje technologiczne były osiągalne już w 1948 roku, wystarczyło tylko chcieć. A także dowód na to, że przełomowość przeszkadza — czasem do tego stopnia, że wywołuje postępowania sądowe.
Macie ochotę przejrzeć oryginalne broszury tej amerykańskiej legendy, wyprodukowanej w zaledwie 51 egzemplarzach ? Czekają na Was na stronie Brochure Auto.
